O barómetro de abril do Centro de Investigacións Sociolóxicas consultou aos españois sobre o cambio de hora que se produce en España dúas veces ao ano. O 65,7 % dos enquisados prefire que España elimine o cambio de hora, mentres que o 24,5 % opta por seguir cambiando os reloxos en marzo e outubro, como ata o de agora. En canto á escolla da hora, o 66,4 % prefire a hora de verán, fronte ao 22 % que prefire a hora de inverno. Estes e outros datos recóllense neste barómetro, elaborado a partir de 4.020 entrevistas realizadas entre o 6 e o 10 de abril de 2026.

A sociedade española está a experimentar unha transformación cara a un entorno cada vez máis dixital, que está a modificar tanto os hábitos cotiáns como as estruturas sociais, educativas e familiares. Neste contexto, o Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS), a través da iniciativa FOROCIS, convocou un comité de recoñecidos expertos en educación, tecnoloxía, dereito e análise social para abordar, desde unha perspectiva multidisciplinar, os principais desafíos asociados á cidadanía dixital. A reunión reuniu especialistas con ampla experiencia nos ámbitos académico, institucional e profesional, o que permitiu desenvolver unha perspectiva rigorosa e complementaria sobre este complexo fenómeno. Ao longo da sesión, os expertos coincidiron en que o debate actual está fragmentado e dificultado pola mestura de conceptos, achegando ideas clave das súas respectivas áreas de especialización para organizar a análise e avanzar cara a unha comprensión máis completa que integre as dimensións educativa, social e tecnolóxica.   Organizar o debate: que preguntas se formulan e quen as formula María Zabala, autora de Ser pais na era dixital e coordinadora de Educación e Cidadanía Dixital en FAD Xuventude, centrou a súa intervención na necesidade de clarificar o punto de partida do debate. «Non é o mesmo preguntar polo mundo dixital e os menores que preguntar polo mundo dixital en xeral e a cidadanía», explicou, subliñando que a falta de precisión condiciona tanto as respostas como a súa interpretación. Na súa intervención, destacou que o debate actual mestura diferentes cuestións —o uso do móbil na aula, a dixitalización educativa, o acceso ás redes sociais ou o consumo de contidos—, o que dificulta identificar o verdadeiro problema: «Estamos a confundir os móbiles persoais do alumnado durante o horario escolar coa tecnoloxía na aula, co uso da tecnoloxía dixital no proceso de ensino...». Zabala tamén fixo fincapé na brecha entre a percepción e o coñecemento: «Está o que cres que sabes e o que realmente sabes». A partir de aí, introduciu unha reflexión estrutural que impregnou gran parte da reunión: o papel dos adultos. Segundo ela, existe unha dificultade xeneralizada para comprender como funciona o entorno dixital, o que leva á delegación de responsabilidades noutros. Esta situación coexiste cunha demanda social difícil de soster: «Os adultos queren internet segura, queren internet rápida, queren internet gratuíta, queren internet que respecte a súa privacidade... pero que non lles custe».   Un entorno complexo que esixe evitar a simplificación excesiva Julio Albalad, director do Instituto Nacional de Tecnoloxías Educativas e Formación do Profesorado (INTEF), do Ministerio de Educación, afondou na idea de complexidade, sinalando que o debate non se pode abordar desde posicións simplistas. «A vida social dos nenos está actualmente no mundo dixital; non é que non sexa real, é que é a súa realidade», afirmou, subliñando que separar o dixital do físico é artificial. Desde esta perspectiva, argumentou que calquera enfoque debe considerar os matices: «Isto está cheo de zonas grises e é moi complexo». Albalad tamén advertiu das consecuencias indirectas de certas medidas: «Vivimos nunha sociedade onde os nenos poden acceder a internet a través dunha VPN, evitando calquera tipo de filtro; estás a empurralos a un mundo escuro». Esta reflexión conecta cunha perspectiva máis ampla sobre o contexto no que se produce este fenómeno: «A sociedade ten problemas moito máis complexos: a soidade, os cambios nas familias, os cambios socioeconómicos e o nivel de pobreza entre os menores. Os estudos que temos mostran unha correlación entre as relacións saudables dos pais coa tecnoloxía e as relacións saudables entre os menores e a tecnoloxía, pero tamén podería haber unha correlación co nivel socioeconómico e a súa estabilidade». En consonancia con esta abordaxe, as intervencións puxeron de manifesto a existencia dunha brecha socioeconómica dixital que separa as familias e afecta múltiples situacións, ao tempo que sinalaron unha crecente presión social para estar no entorno dixital, o que agora é aspiracional. Neste contexto, o grupo coincidiu na necesidade de afondar na nosa comprensión das realidades sociais: saber que lles preocupa á cidadanía, canto saben realmente sobre estes temas e ata que punto están dispostos a cambiar o seu comportamento. Tamén destacaron a importancia de analizar o impacto no benestar emocional para que as políticas públicas poidan basearse en datos rigorosos.   Tecnoloxía e responsabilidade: unha perspectiva máis ampla Borja Adsuara, avogado, consultor e profesor universitario, exdirector de Red.es, que participou na redacción de todas as leis de Dereito Dixital desde 1992, achegou unha reflexión centrada no papel que ocupa a tecnoloxía no imaxinario colectivo. Ao longo do seu discurso, argumentou que existe unha tendencia a simplificar en exceso os problemas complexos atribuíndoos á tecnoloxía: «A tecnoloxía sempre foi o chivo expiatorio». Na súa opinión, esta estratexia reduce a capacidade analítica e desvía a atención dos factores estruturais. En resposta, avogou por unha visión máis equilibrada, que tamén recoñeza os seus beneficios: «A intelixencia artificial salva vidas todos os días, pero só vemos noticias sobre o lado escuro. Tamén necesitamos unha comunicación responsable. E na educación, que queremos? Criar os fillos nunha burbulla ou preparalos para o mundo que herdarán?». Esta reflexión conecta co seu argumento sobre a responsabilidade, especialmente dentro da familia: «Estás a pedirlle ao Estado que prohíba o uso do teléfono móbil que ti mesmo lle deches ao teu fillo? (...) Benvido á crianza responsable». Adsuara sinalou que a prohibición de acceso para menores de 14 anos existe en España desde 2007, dentro da normativa de desenvolvemento da Lei Orgánica de Protección de Datos de 1999. Non obstante, o reto reside en verificar a idade sen poñer en perigo a privacidade de todos os usuarios. «Temos a Lei Xeral de Comunicación Audiovisual, o Regulamento de Servizos Dixitais e a Lei Integral de Protección da Infancia contra a Violencia. Pero hai dúas leis non tecnolóxicas: o Código Civil e o Código Penal. O Código Civil impón aos pais a obriga de coidar dos seus fillos menores de 18 anos e establece a súa responsabilidade civil subsidiaria. E no Código Penal hai un delito que aínda non se aplicou, pero estou á espera de ver se alguén o aplica nestes entornos: o abandono de menores».   Educación dixital: uso, contexto e modelos educativos Laura Cuesta Cano, profesora de Cibercomunicación e Estratexia Dixital na Universidade Camilo José Cela, e autora dos libros "Conectados" e "Crecer con pantallas", centrou a súa intervención na necesidade de comprender mellor o que se analiza cando se fala de dixitalización. «O maior erro é seguir usando o termo "pantallas" para todo», sinalou, sinalando unha confusión conceptual que, na súa opinión, deu forma tanto ao debate público como á percepción social. Esta falta de precisión fai que sexa imposible diferenciar entre tecnoloxías, usos e contextos, especialmente entre o que ocorre no ámbito educativo e o que ocorre no ámbito familiar. Neste sentido, defendeu a necesidade de incorporar unha visión máis integral, que non se limite a medir a presenza da tecnoloxía, senón que analice como se usa e con que resultados: «Temos centros altamente dixitalizados que, con todo, pedagogicamente non están a conseguir estratexias que realmente funcionen, e outros con poucos recursos dixitais cuxos profesores están a conseguir un alto nivel de aprendizaxe do alumnado». Esta diversidade de situacións pon de relevo, explicou, que a clave non reside na cantidade de tecnoloxía, senón no seu uso e nos modelos educativos que a acompañan. Por iso, salientou a importancia de introducir análises cualitativas que permitan comprender o que realmente se fai nas aulas. Ao mesmo tempo, Cuesta estendeu esta reflexión ao ámbito familiar, onde tamén se observan diferenzas significativas: «Temos familias que carecen de habilidades, que, por conciliación da vida laboral e persoal, non teñen tempo e están delegando na tecnoloxía, e outras que están máis concienciadas e mesmo se están sobreprotexendo no entorno físico». Desde esta dobre perspectiva —educativa e social—, avogou por un cambio de enfoque: «Non debemos protexer os menores do entorno dixital, senón dos riscos que existen nese entorno».   A dimensión social: desigualdade, apoio e cidadanía dixital Nacho Guadix, xefe de Educación e Dereitos Dixitais da Infancia de UNICEF España, desenvolveu unha intervención centrada na dimensión social do fenómeno dixital, incorporando unha visión ampla e estrutural. Guadix afondou na cuestión da pobreza e a desigualdade, sinalando que o entorno dixital afecta a toda a poboación independentemente do seu contexto, ao tempo que recoñeceu que aínda hai 2.600 millóns de persoas en todo o mundo que non están conectadas. Desde esta perspectiva, argumentou que o entorno dixital debe entenderse como unha extensión da cidadanía, na que se reproducen, e en moitos casos se amplifican, as dinámicas sociais existentes. «O contorno dixital é un espazo para estender a cidadanía», afirmou, subliñando que problemas como a violencia, a discriminación ou a desigualdade non se orixinan no ámbito dixital, senón que poden intensificarse alí. Un dos puntos clave da súa presentación foi a redefinición da fenda dixital: «A fenda de acceso é moi pequena, pero a fenda de apoio é enorme». Explicou que moitos nenos teñen dispositivos similares, pero carecen do mesmo apoio familiar, xa sexa por falta de tempo, recursos ou habilidades. Neste contexto, sinalou que factores como a precariedade laboral e a conciliación da vida laboral e persoal inflúen directamente no uso da tecnoloxía: en moitos casos, o dispositivo convértese nunha solución accesible en ausencia de alternativas. Guadix tamén achegou datos relevantes sobre o ciberacoso: «O acoso escolar afecta a arredor do 25 % dos casos, mentres que o ciberacoso afecta a arredor do 8 %. Non obstante, o impacto emocional do ciberacoso é de dúas a tres veces maior que o do acoso físico porque non ten límites de tempo nin fronteiras xeográficas». Esta característica do entorno dixital (a súa continuidade e a falta de límites) engade complexidade á intervención e reforza a necesidade de comprender as súas dinámicas específicas. Tamén destacou a presión social asociada ao uso da tecnoloxía, especialmente entre a xente nova, para a que participar no entorno dixital forma parte da súa integración social. Esta realidade dificulta a proposición de solucións baseadas unicamente na restrición do acceso. Finalmente, salientou a importancia dos datos e da monitorización continua: «Estes problemas cambian moito, polo que é fundamental medir e comprender o que está a suceder para poder tomar medidas».   Conclusións A reunión facilitou o avance na identificación dos principais desafíos asociados á cidadanía dixital, centrándose na necesidade de mellorar a comprensión existente sobre o uso da tecnoloxía e as súas implicacións. Neste sentido, os expertos coincidiron na importancia de afondar en como a sociedade percibe estes fenómenos, o seu nivel de comprensión e ata que punto está disposta a modificar hábitos e asumir responsabilidades. Tamén se destacou o papel crucial da orientación dos adultos e a influencia do contexto social no uso da tecnoloxía, así como a importancia de incorporar métricas e unha monitorización continua para anticipar os cambios e adaptar as respostas. En definitiva, a reflexión compartida suxire que o verdadeiro desafío non reside só na propia tecnoloxía, senón en como a sociedade decide coexistir con ela e xestionar o seu impacto na vida cotiá.

En el barómetro de este mes realizado por el CIS se pregunta por las cuestiones habituales como la estimación de voto o la valoración de ministros, así como por cuestiones de política internacional como el conflicto en Oriente Próximo.  Estimación de voto y valoración de líderes Según el barómetro de abril, el PSOE lograría ahora el 36,4% de los votos, el PP se quedaría en el 23,6%, Vox baja 2 puntos respecto al mes anterior y queda en el 14,7%, SUMAR en el 5,8% y Esquerra Republicana lograría el 2,9% de los votos, con más porcentaje que Podemos (2,2%).  Pedro Sánchez es el líder político mejor valorado con una puntuación media de 4,81 puntos sobre 5; seguido de Yolanda Díaz que logra un 4,25; Alberto Núñez Feijóo obtiene un 3,68; y Santiago Abascal un 2,75. Asimismo, Sánchez es el favorito como presidente del Gobierno para el 48,1% de los encuestados que dan su opinión, sacando 32,9 puntos de ventaja a Alberto Núñez Feijóo que lo es para el 15,2%, Santiago Abascal es el preferido para el 14,8%; Gabriel Rufián escala posiciones y ya lo es para el 6,5%. En cuanto a la confianza que inspira el presidente del Gobierno, el 36,8% de los españoles asegura que le inspira “mucha o bastante” y un 61,9% dice que “poca o ninguna”.  Al preguntar por el líder de la oposición, Alberto Núñez Feijóo, el 17,2% afirma que le inspira “mucha o bastante confianza” y el 81,6% asegura que “poca o ninguna”. Valoración de ministros El ministro de Economía y recién nombrado vicepresidente, Carlos Cuerpo, es el mejor valorado por los españoles con un 5,93, seguido de la ministra de Defensa, Margarita Robles que aprueba con un 5,33 y, en tercer lugar, estaría el ministro de Derechos Sociales, Pablo Bustinduy con 5,27. EE. UU. e Israel contra Irán Ante los recientes bombardeos de Israel y Estados Unidos en Irán y la respuesta de este último, el 68,4% de los españoles dice estar “muy o bastante preocupado” - 4 puntos más que el mes pasado-, un 15,5% “algo preocupado”, y un 13,5% “poco o nada preocupado”.  Además, el 86,9% cree que esta guerra supone un riesgo para la paz internacional, frente a un 10,1% que asegura que no. Tras la postura que ha adoptado el presidente del Gobierno, Pedro Sánchez, ante la guerra de Irán, el 38,6% indica que la imagen de España a nivel internacional ha mejorado “mucho o bastante”; un 11,8% afirma que ha mejorado “algo” y un 42,6% dice que ha mejorado “poco o nada”. El 58,5% de los españoles cree que esta guerra les está afectando personalmente, de ellos, el 94,5% afirma que en lo que más lo nota es en la subida del precio de los carburantes (gasolina, diésel), el 92,5% en el encarecimiento de la cesta de la compra y el 80,1% en el incremento del coste de la factura de la luz y el gas. Cambio de hora El 65,7% de los encuestados prefiere que España acabe con el cambio de hora que se realiza dos veces al año, mientras que el 24,5% prefiere seguir como hasta ahora. Además, el 66,4% prefiere el horario de verano, frente a un 22% que prefiere el de invierno.  Problemas en España El principal problema de España, según los encuestados, es la vivienda (41,3%), seguido de la crisis económica y los problemas de índole económica (24,9%), y los problemas relacionados con la calidad del empleo (19,2%).  Los problemas que los españoles consideran que más les afectan de manera personal son la crisis económica y los problemas de índole económico (38,8%), la vivienda (25,6%), y la sanidad (19,5%). Situación económica personal y general El 64,7% de los españoles considera que su situación económica personal es en la actualidad “muy buena o buena”, frente al 24,8% que afirma que esta es “mala o muy mala”. Un 9,9% opina que su situación es “regular”. En cuanto a la situación económica general de España, el 37,1% la considera “buena o muy buena”, mientras que el 52,8% que la considera “mala o muy mala”. Y un 7% dice que “regular”.  Optimismo Quienes se consideran “muy o bastante optimistas” son el 56,5%, frente a un 8,4% que se muestra como una persona “bastante o muy pesimista”. Respecto al conjunto de la sociedad, el 29% considera que la sociedad española es “bastante o muy optimista”, frente al 9,8% que considera que la sociedad es “bastante o muy pesimista”. Estos y otros datos se encuentran recogidos en el barómetro realizado del 6 al 10 de abril con 4.020 entrevistas. 

O Servizo de Bibliotecas do Centro de Investigacións Sociolóxicas (CIS) puxo en marcha a iniciativa de Intercambio Científico, accesible a través da súa páxina web, www.cis.es , que permite acceder a máis de 18.000 monografías académicas que abarcan todas as áreas do coñecemento (ciencias sociais, dereito, economía, ciencias da saúde, tecnoloxía, etc.). Deste xeito, o centro promove a difusión e o acceso a información científica de alta calidade. Deste xeito, o CIS uniuse á Asociación de Editoriais Universitarias Españolas (UNE), que implantou este sistema de intercambio de libros dixitais para a comunidade universitaria en 2016. Estes recursos están agora dispoñibles para investigadores, profesores e estudantes, ampliando significativamente a dispoñibilidade de recursos bibliográficos especializados para a comunidade investigadora. O servizo de bibliotecas do CIS xa ofrece acceso a outros recursos electrónicos como ProQuest Ebook Central (unha plataforma dixital con libros electrónicos multidisciplinares en inglés e español); Web of Science (un portal web que proporciona acceso a datos bibliográficos sobre produción científica destacada de revistas, libros etc.); JSTOR (unha biblioteca dixital que proporciona acceso a máis de 12 millóns de artigos de revistas dunha multitude de disciplinas); e eLibro (unha plataforma dixital con máis de 110.000 libros electrónicos en español de todas as disciplinas académicas). A incorporación desta ferramenta enmárcase na estratexia de modernización e mellora continua dos servizos bibliotecarios da Biblioteca do CIS.

O CIS realizou un estudo sobre as actitudes e demandas dos andaluces, abordando cuestións como as inundacións, a xestión da Xunta de Andalucía, os problemas que existen en Andalucía e as vindeiras eleccións autonómicas, entre outros temas. O 26,6 % dos andaluces recoñecen que se viron «moi ou bastante afectados» polas sucesivas tormentas e inundacións que azoutaron Andalucía, fronte ao 71,8 % que afirman que se viron «pouco ou nada afectados». Ademais, o 66,3 % cren que o número ou a intensidade destas inundacións están relacionados co cambio climático, mentres que o 21,6 % o considera un «evento illado». O 60,8 % dos enquisados afirma que a Comunidade está «pouco ou nada preparada» para facer fronte a este tipo de tormenta, o 32 % afirma que está «moi ou bastante preparada» e o 3,9 % afirma que está «bastante preparada». Así mesmo, o 48,4% considera que a coordinación entre concellos, comunidade autónoma e goberno central foi «moi ou bastante adecuada» ante as consecuencias das inundacións, e o 43,2% afirma que foi «pouco ou nada adecuada». A sanidade pública: o principal problema dos andaluces O 26,5 % dos enquisados sinalou que a Xunta de Andalucía debería tomar a iniciativa en Saúde Pública como reto nos próximos anos, en segundo lugar, o tema que máis mencionan é a prevención de riscos e catástrofes (12,6 %) e, en terceiro lugar, as infraestruturas (11,1 %). Segundo os andaluces, o principal problema da rexión é a sanidade (38%), seguida da vivenda (22,8%) e o desemprego (21,7%). Mesmo os mozos de entre 18 e 24 anos e de 35 a 44 anos identifican a sanidade como o principal problema (30,9% e 33% respectivamente), por riba da vivenda (26,1% e 24,7%). Cando se lles pregunta polos problemas que lles afectan persoalmente, a atención sanitaria segue sendo a principal preocupación, pero subiu ata o 40,7 %, unha diferenza de 23,5 puntos con respecto á vivenda, que se situou no 17,2 %, e as infraestruturas ocupan o terceiro lugar, cun 16,4 %. Para os mozos de entre 18 e 24 anos, a vivenda é o seu maior problema persoal, como indica o 32,6 %. Entre os que mencionan algún tipo de problema na Comunidade Autónoma, o 25,2% afirma que o PP é o partido que mantén unha postura máis próxima á súa respecto a estas preocupacións, o 21,4% afirma que é o PSOE, o 8,8% afirma que é VOX e o 5,3% afirma Adelante Andalucía. Xestión do goberno rexional e do goberno central O 40,2% considera que a xestión global levada a cabo pola Xunta de Andalucía nos últimos catro anos foi «moi boa ou boa»; o 32,9% di «regular» e, pola contra, o 25,8% cre que a xestión foi «mala ou moi mala». En canto ao traballo do goberno central, o 23,3 % afirma que foi «moi bo ou bo», o 26,1 % afirma que foi «regular» e o 49,6 % afirma que foi «malo ou moi malo». Xestión de inundacións O 59 % cre que a xestión das inundacións por parte da Xunta de Andalucía foi «moi boa ou boa», o 25,6 % que foi «xusta» e só o 12,8 % que foi «mala ou moi mala». En canto á resposta do Goberno español ás inundacións, o 33,6 % considéraa «moi boa ou boa», o 24,7 % que foi «xusta» e o 37,9 % que foi «mala ou moi mala». líderes andaluces O líder do Partido Popular (PP), Juan Manuel Moreno, é o mellor valorado cunha puntuación de 5,87, seguido do líder de Adelante Andalucía, José Ignacio García (4,82). En terceiro lugar está o coordinador de Esquerda Unida (IU), Antonio Maíllo, que consegue unha puntuación de 4,73, e en cuarta posición a líder do Partido Socialista Obreiro Español (PSOE), María Jesús Montero (3,93); a líder de Vox chega no último lugar cunha puntuación de 3,32. Á pregunta de quen prefire ser o presidente da Xunta de Andalucía, o 40,9% afirma que prefire a Juan Manuel Moreno, o 17,5% a María Jesús Montero, o 5,6% a Antonio Maíllo; e un 5,5% prefire a José Antonio García. Calidades dos líderes A líder do Partido Popular (PP) é considerada a máis aberta ao diálogo polo 47 % dos andaluces, a mellor preparada para gobernar polo 45,7 % e a máis fiable polo 42,3 %. En canto á líder do Partido Socialista (PSOE), o 21,3 % cre que está preparada para gobernar, o 18,3 % afirma que é a máis aberta ao diálogo e o 16,5 % considéraa a máis fiable. En canto ás calidades que debería ter un presidente de Andalucía para gobernar, o 46,4% cre que Juan Manuel Moreno ten as "capacidades e competencias de xestión" e o 23,7% afirma que María Jesús Montero ten as mesmas habilidades. O 39,7% afirma que Moreno ten "visión de futuro" e o 19% cre que Montero tamén a ten. En canto á xestión do actual presidente da Xunta, Juan Manuel Moreno, os andaluces puntúana cunha media de 5,79 sobre 10. eleccións rexionais O 44,2% recoñece que o principal motivo polo que elixen un partido é "porque é o que mellor representa as súas ideas", o 32,8% afirma que o motivo da súa elección é porque "é o partido que máis capacidade ten para xestionar na comunidade autónoma", e o 30,9% afirma que é pola "coyuntura económica e social". Ademais, o 65% afirma que ao votar nas próximas eleccións autonómicas o fará pensando en cuestións específicas de Andalucía, fronte ao 27,5% que o fará pensando en cuestións xerais de España. Estes e outros datos recóllense no estudo 'Actitudes e demandas dos andaluces tras as inundacións' realizado do 12 ao 26 de marzo con 6.016 entrevistas.